Η μηχανή του Α' ΠΡΟΣΩΠΟ νου

Α' ΠΡΟΣΩΠΟ «Η ανθρώπινη ύπαρξη είναι ένας τάπητας φιλοδοξιών. Μας ωθούν δυνάμεις που φαίνεται να μην έχουν μεγάλη σχέση με τη φυσική τάξη της ζωώδους επιβίωσης. Ωστόσο, αυτές οι παρορμήσεις –να δημιουργήσουμε, να ανακαλύψουμε, να σπαταλήσουμε και να ικανοποιηθούμε– οδήγησαν την ανθρωπότητα σε εκπληκτικά πολιτιστικά επιτεύγματα.

Όσο περισσότερα μαθαίνουμε για τα ζώα, τόσο περισσότερο η ζωή τους φαίνεται να είναι πλούσια, νοήμων και δημιουργική. Εντούτοις, όσο θαυμάσια και αν είναι η συμπεριφορά ακόμη και μιας αγέλης χιμπαντζήδων, είναι εύκολο να διακρίνουμε, κάτω από το επίχρισμα της κοινωνικής συμπεριφοράς, τις προφανείς και ζωώδεις απαιτήσεις της ζωής. Το φαγητό, το ποτό, η δημιουργία ατόμων του ίδιου είδους που θα προωθήσουν με τη σειρά  τους τα γονίδια που θα οικοδομήσουν έναν εγκέφαλο που θα κάνει το ίδιο πράγμα – αυτές είναι οι φυσικές ανάγκες της ζωής πάνω στη γη. Και, βέβαια, αυτές οι πρωτόγονες παρορμήσεις είναι τόσο ζωτικές για τον άνθρωπο όσο και για ένα σκουλήκι.
 

Η εξάρτηση είναι το αδιέξοδο του ανθρώπινου ενστίκτου  

Μερικές από τις κοινωνικές μας συμπεριφορές δεν είναι παρά η ραφινάτη και πολυτελής βιτρίνα που εξωραΐζει το φαγοπότι και το σεξ. Αλλά ο εγκέφαλος έχει κατά κάποιον τρόπο διοχετεύσει αυτές τις πρωτόγονες ορμές επιβίωσης και αναπαραγωγής στην παιδεία, την εργασία, τη θρησκεία, την αγαθοεργία, την επιστήμη, την τέχνη δραστηριότητες και επιτεύγματα που δεν έχουν μεγάλη σχέση με τις αδήριτες φυσικές ανάγκες.

Η ικανότητα σύνδεσης συνηθειών και βαθύτατων βιολογικών αναγκών είναι ζωτική για την επιβίωση των ζώων και των ανθρώπινων όντων. Αλλά ο κύκλος της ανάγκης, της δράσης και της ικανοποίησης, που έχει εξωραϊστεί για να δημιουργήσει τον ανθρώπινο πολιτισμό, μπορεί να ανατραπεί με χημικές ουσίες και να παραποιηθεί με αυταπάτες. Η εξάρτηση είναι το αδιέξοδο του ανθρώπινου ενστίκτου.

Στον εγκέφαλο ενός εξαρτημένου ο περίτεχνος μηχανισμός της ικανοποίησης έχει βραχυκυκλωθεί: η ικανοποίηση είναι αυτοσκοπός. Ο τοξικομανής που πεθαίνει ο ένα παγκάκι, η γυναίκα που βρίσκει παρηγοριά στο τζιν, το παιδί που λέει ψέματα για ν’ αγοράσει τσιγάρα – μας μαθαίνουν κάτι που έχει σχέση με τις δικές μας ανάγκες και τις απολαύσεις μας. Χωρίς κάποιου είδους εξάρτηση, κανένας μας δεν θα επιβίωνε».

Όλες οι ανθρώπινες κοινωνίες ζουν με εξαρτήσεις, με συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται πάλι και πάλι, χάριν της απόλαυσης ή της αποφυγής του άλγους που συνεπάγεται η στέρησή της. Το αλκοόλ και ο καπνός καταναλώνονται σε όλο τον κόσμο. Μπορούν να σκοτώσουν, αλλά δεν είναι παράνομα – διατίθενται λοιπόν ελεύθερα. Είναι ισχυρές ουσίες που προσβάλλουν το σώμα και τον εγκέφαλο.

Πίσω από την αστραφτερή και κοινωνικά αποδεκτή επιφάνεια κάθε μεγαλούπολης, υπάρχει ένας κόσμος της εξάρτησης, όπου η απόλαυση γίνεται νόσος. Ένας κόσμος της ηρωίνης, του κρακ και πλειάδας άλλων χημικών ουσιών που υπονομεύουν τα συστήματα ανάγκης και ανταμοιβής του εγκεφάλου.


Απόσπασμα από το βιβλίο του Κόλιν Μπλέικμορ, Η μηχανή του νου, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης. Ο Colin Blakemore (1 Ιουνίου 1944), είναι καθηγητής της Νευροφυσιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και συγγραφέας. Με το βιβλίο αυτό, συνθέτει έναν οδηγό για την κατανόηση των νοητικών λειτουργιών που αποτελούν τη βάση της ανθρώπινης ύπαρξης και εξερευνά τον χώρο του ανθρώπινου εγκεφάλου και νου, βασιζόμενος στα δεδομένα των νευροεπιστημών, της νευρολογίας, της ψυχιατρικής και της ψυχολογίας.


Διαβάστε επίσης:
Κρισναμούρτι: Η αλήθεια
Χάξλεϋ: Νηφαλιότητα
Φρομ: Η τύχη του ανθρώπου

εμφάνιση σχολίων