Θα σας εξομολογηθώ την «αμαρτία» μου: ήμουν κι εγώ εκεί! Κάτι από περιέργεια, κάτι από εμμονή με τα ανθρώπινα δικαιώματα, αποφάσισα να βαδίσω κι εγώ στους δρόμους της Αθήνας μαζί με το πολύχρωμο πλήθος που χόρευε, ανέμιζε σημαίες, φώναζε συνθήματα. Γιορτή και διεκδίκηση ταυτόχρονα μέσα σε μια ατμόσφαιρα διονυσιακή. Ναι, το πνεύμα του Βάκχου ήταν παρόν, ξεδιπλώνοντας τη δύναμή του να σπάει τα ταμπού. Μας βγάζει από τα καλούπια της καθημερινότητας και μας οδηγεί σε μια πρωτόγνωρη, εκστατική αίσθηση ελευθερίας. Διόνυσο Ελευθερέα τον αποκαλούσαν, άλλωστε.
Βαθιά ερωτικός θεός, εμφανίζεται άλλοτε αρρενωπός και άλλοτε θηλυπρεπής. Συγγραφείς της ρωμαϊκής εποχής όπως ο Σενέκας, ο Νόννος και ο (Ψευδο)Απολλόδωρος αφηγούνται ότι ο Βάκχος μεγάλωσε μεταμφιεσμένος σε κορίτσι για να γλιτώσει από την οργή της Ήρας. Το Λεξικό της Σούδας του αποδίδει τους τίτλους Ανδρόγυνος, Άνανδρος και Ερμαφρόδιτος. Κι όμως, ο Διόνυσος δεν ήταν ο μόνος που έφερε χαρακτηριστικά και των δύο φύλων. Το μοτίβο της ανδρογυνίας ή γυνανδρίας επανέρχεται ξανά και ξανά στην ελληνική μυθολογία αλλά και σε ποικίλες παραδόσεις ανά τον κόσμο. Οι απαρχές του χάνονται στα βάθη του χρόνου. Αν πάμε πίσω στη νεολιθική Ελλάδα, θα ανακαλύψουμε ένα πλήθος από αγαλματάκια που έχουν κορμί γυναίκας αλλά λαιμό και κεφάλι σε σχήμα φαλλικό.
Άλλοτε πάλι ο συνδυασμός των δύο φύλων γίνεται κραυγαλέος. Ο πολιτισμός της Bίντσα, που αναπτύχθηκε κατά μήκος του Δούναβη από την 6η ως την 3η χιλιετία, δημιούργησε ειδώλια που έχουν ανδρικά γεννητικά όργανα και γυναικεία στήθη, κεφάλι με ράμφος και οπίσθια που προεξέχουν έντονα. Aλλά και από τον νεολιθικό οικισμό της Mάκρης στη Θράκη μάς έρχονται δύο γυναικεία αγαλματίδια που φέρουν αρσενικά μόρια. Αντίστοιχες απεικονίσεις συναντάμε πολλές φορές και στην Κύπρο.
Αν και δεν υπάρχει συναίνεση για το νόημα αυτών των μορφών, φαίνεται λογικό να τις ερμηνεύσουμε ως θεές - ίσως ως απεικονίσεις της Μεγάλης Θεάς Φύσης, η οποία στον πολύ μεταγενέστερο ορφικό ύμνο προς τιμήν της αποκαλείται «πάντων μὲν σὺ πατήρ, μήτηρ». Κι όμως, σήμερα οι μορφές αυτές ξαφνιάζουν. Είναι ειρωνικό ότι η κοινωνία μας ισχυρίζεται πως είναι απελευθερωμένη κι όμως προσπαθεί να περιχαρακώσει το φύλο με χίλιους δυο τρόπους, εγκλωβίζοντάς το μέσα σε κανόνες για το τι είναι αποδεκτό και τι όχι. Η εμφάνιση, η συμπεριφορά και η σεξουαλικότητα καθορίζονται με βάση τα κυρίαρχα πρότυπα.
Οι παραβάτες τιμωρούνται. Έτσι, ένας θηλυπρεπής άνδρας ή μια αρρενωπή γυναίκα γίνεται αντικείμενο χλευασμού, διακρίσεων, ακόμη και επιθέσεων. Τα διεμφυλικά (trans) άτομα αντιμετωπίζουν την απόρριψη, την περιθωριοποίηση, όχι σπάνια και τη βία. Παράλληλα, τα παιδιά που γεννιούνται με γεννητικά όργανα και των δύο φύλων, τα «ερμαφρόδιτα» ή «διαφυλικά» (intersex), υφίστανται επώδυνες εγχειρήσεις χωρίς καν να τους δοθεί η ευκαιρία να αποφασίσουν για το ίδιο τους το σώμα.
Κι όμως, σε κάποιες άλλες εποχές θεωρούνταν σημάδι δύναμης το να έχεις χαρακτηριστικά και των δύο φύλων, τουλάχιστον σε μυθολογικό επίπεδο. Σύμφωνα με τους ορφικούς ύμνους, η Αθηνά είναι «ἄρσην μὲν καὶ θῆλυς», η Άρτεμις «ἀρσενόμορφος», ενώ τον Άδωνι τον προσφωνούν «κούρη καὶ κόρε» (κορίτσι και αγόρι). Στην Kύπρο, στην πόλη της Aμαθούντας, τιμούσαν την Aφροδίτη Γενειοφόρο, που είχε επίσης το όνομα Aφρόδιτος. Η λατρεία αυτή μεταφέρθηκε και στην Aθήνα, όπου οι άνδρες γιόρταζαν φορώντας προς τιμήν της θεότητας γυναικεία ρούχα, ενώ οι γυναίκες ανδρικά.
Ας μην ξεχνάμε ότι ο μύθος μιλάει με τη γλώσσα της ψυχής, καθώς μας ταξιδεύει στις αρχετυπικές μορφές του συλλογικού μας ασυνείδητου. Σύμφωνα με τον Καρλ Γιουνγκ, το «αρσενικό» και το «θηλυκό» συνυπάρχουν σε κάθε άτομο, παίρνοντας τη μορφή του animus και της anima. Ίσως το ΛΟΑΔ κίνημα και τα αντισυμβατικά στοιχεία που προβάλλει να δίνουν τελικά ένα θαυμάσιο ερέθισμα για να ανιχνεύσουμε τις κρυμμένες πλευρές του εαυτού μας. Εκεί μπορεί ν’ ανακαλύψουμε αυτό ακριβώς που έχουμε ανάγκη: τη δική μας διαφορετικότητα, η οποία δεν χωράει μέσα στα ασφυκτικά καλούπια που μας έχουν επιβάλει…
εμφάνιση σχολίων