28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ ΣΙΝΕΦΙΛ Θεσσαλονίκης

ΣΙΝΕΦΙΛ Σύμφωνα με τις πρώτες ανακοινώσεις για το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης (5 με 15 Μαρτίου 2026), δόθηκαν αρχικά οι πληροφορίες για 5 συναρπαστικά ντοκιμαντέρ, που αφορούν σημαντικές προσωπικότητες από τον ευρύτερο χώρο του πολιτισμού.

Οι σκηνοθέτες Ίεν Φορσάιθ και Τζέιν Πόλαρντ παρουσιάζουν ένα τρυφερό πορτρέτο της Μαριάν Φέιθφουλ, η οποία έφυγε πέρυσι από τη ζωή. Το ντοκιμαντέρ «Broken English» αφηγείται πώς για περισσότερα από εξήντα χρόνια ένα από τα πιο επιδραστικά είδωλα της μουσικής επαναπροσδιόριζε συνεχώς τον εαυτό της. 

To «Kim Novak’s Vertigo» του φίλου του Φεστιβάλ, Αλεξάντρ Ο. Φιλίπ, αποκαλύπτει πτυχές της Κιμ Νόβακ, της μεγάλης σταρ του Χόλιγουντ που σφράγισε την ιστορία του σινεμά μέσα από τον εμβληματικό της ρόλο στο αριστούργημα του Άλφρεντ Χίτσκοκ «Ο Δεσμώτης του Ιλίγγου». 

Συγγραφέας του «Trainspotting», του μυθιστορήματος που σφράγισε μια ολόκληρη εποχή, ο Ίρβιν Ουέλς παραμένει μια ριζοσπαστική φωνή που δεν παύει να πειραματίζεται. Περιοδεύοντας στον Καναδά για την προώθηση του νέου του βιβλίου, θα διερευνήσει για μία ακόμα φορά τα όρια της συνείδησης, δοκιμάζοντας DMT σε ένα ειδικό θεραπευτικό κέντρο. Ό,τι ακολουθεί είναι ένα ψυχεδελικό, καλειδοσκοπικό τριπ που μας βάζει κυριολεκτικά στο μυαλό ενός αδάμαστου δημιουργού. Λοξή προσωπογραφία ενός εμβληματικού συγγραφέα, αλλά και συλλογικό πορτρέτο της βρετανικής κοινωνίας και των διακυβευμάτων της επί τέσσερις και πλέον δεκαετίες, το «Reality is Not Enough», η νέα ταινία του Πολ Σουνγκ, είναι ταυτόχρονα μια καταβύθιση στους μηχανισμούς της καλλιτεχνικής πράξης και ένα ισχυρό κάλεσμα για πολιτική επαγρύπνηση και μαχητικότητα. 

Το καθηλωτικό ντοκιμαντέρ του Χάουαρντ Μπρούκνερ «Robert Wilson and the Civil Wars» το οποίο γυρίστηκε το 1984, θα προβληθεί στο Φεστιβάλ σε αποκατεστημένη κόπια. Το ντοκιμαντέρ ακολουθεί τον θεατρικό σκηνοθέτη Ρόμπερτ Ουίλσον, στην προσπάθειά του να δημιουργήσει μια επική όπερα διάρκειας 12 ωρών για τους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1984.

Τέλος, το «Nova '78», σε σκηνοθεσία των Άαρον Μπρούκνερ και Ροντρίγκο Αρέιας, βασισμένο σε αποκατεστημένο αρχείο του Χάουαρντ Μπρούκνερ, αποτελεί ένα ηλεκτρισμένο ταξίδι στην καρδιά της αντικουλτούρας της δεκαετίας του 1970, δομημένο γύρω από αδημοσίευτο μέχρι σήμερα υλικό από το θρυλικό Συνέδριο Nova. Αυτό το εκρηκτικό τριήμερο γεγονός στη Νέα Υόρκη διοργανώθηκε για την επιστροφή του Ουίλιαμ Σ. Μπάροουζ στις ΗΠΑ, ύστερα από περισσότερα από είκοσι χρόνια διαμονής στη Λατινική Αμερική, τη Βόρεια Αφρική, το Παρίσι και το Λονδίνο. Συγκέντρωσε εμβληματικές μορφές όπως η Πάτι Σμιθ, ο Φρανκ Ζάπα, η Λόρι Άντερσον, ο Φίλιπ Γκλας, ο Άλεν Γκίνσμπεργκ, ο Μερς Κάνινγχαμ, ο Τζον Κέιτζ και πολλούς ακόμη. 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΑΡΧΕΙΑ: Πώς μπορούν τα αρχεία να αποκτήσουν απροσδόκητες σημασίες για τη ζωή μας σήμερα; Όταν έρχονται στο φως σπάνιοι, κρυμμένοι θησαυροί, η σχέση μας με τον κόσμο αλλάζει. Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης φιλοξενεί μεγάλο αφιέρωμα στα Αρχεία με τίτλο Όλη η Μνήμη του Κόσμου –ένα κλείσιμο του ματιού στο ντοκιμαντέρ του Αλέν Ρενέ «Toute la Mémoire du Monde» (1956), το οποίο μας ξεναγεί ποιητικά στα άδυτα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας, στο Παρίσι. Το αφιέρωμα θα διατρέχει διαφορετικές πτυχές της φετινής διοργάνωσης, από τις ταινίες και τις συζητήσεις, έως το spot και τις εκδόσεις. Δημιουργώντας το αρχείο του αύριο, φωτίζουμε το παρόν μας.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθούν συναρπαστικές found footage ταινίες, φτιαγμένες από υλικά του σινεμά: "ρετάλια" αναλογικών και ψηφιακών μέσων, θραύσματα από εικόνες που έχουν διασωθεί ή βρεθεί τυχαία σε αποθήκες, ακόμη και στα σκουπίδια, σκηνές και αποσπάσματα από ξεχασμένα φιλμ, επίκαιρα, επίσημα αρχεία, home videos, desktop ντοκιμαντέρ, τα οποία μετατρέπουν υλικό από το διαδίκτυο σε αυτοτελή οπτικοακουστικά έργα (τα τέσσερα desktop ντοκιμαντέρ του αφιερώματος θα προβληθούν σε κοινό slot), μεταλλάσσονται σε κινηματογραφική πρώτη ύλη. Οι ταινίες του αφιερώματος δεν ανακυκλώνουν απλώς το παρελθόν, αλλά το επανερμηνεύουν κριτικά, ανοίγοντας διάλογο ανάμεσα στη μνήμη, στην ιστορία και στο παρόν. 

Ανάμεσα σε φόρο τιμής και παροξυσμική εμμονή, η εμβληματική ταινία «Rose Hobart» (1936) του πρωτοπόρου του found footage Τζόζεφ Κορνέλ –μία από τις πρώτες του είδους– επικεντρώνεται στις χειρονομίες, στις εκφράσεις και στη στάση του σώματος της Ρόουζ Χόμπαρτ, ηρωίδας του χολιγουντιανού δράματος «East of Borneo» (1931), παραδίδοντας ένα ποιητικό σχόλιο για τη δύναμη του σινεμά ως βιομηχανίας ονείρων και εξωτισμού. 

Δέκα χρόνια μετά την απελευθέρωση των κρατουμένων από τις συμμαχικές δυνάμεις, ο σπουδαίος Αλέν Ρενέ καταγράφει στο «Νύχτα και Καταχνιά» (1956) τα εγκαταλειμμένα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μαϊντάνεκ, σε έναν από τους πρώτους κινηματογραφικούς στοχασμούς στον τραγωδία του Ολοκαυτώματος. Αξιοποιώντας υποδειγματικά τις διδαχές του σοβιετικού agitprop μοντάζ, το «Now!» (1965) του Σαντιάγο Άλβαρες κινείται στο μεταίχμιο που συνυφαίνει το ντοκιμαντέρ, τα κινηματογραφικά επίκαιρα και το πειραματικό φιλμ, κουβαλώντας το τιμητικό γαλόνι του πρώτου (ανεπίσημου) βίντεο κλιπ στην ιστορία. 

Η ταινία «Mother Dao, the Turtlelike »(1995) του Βίνσεντ Μόνικενταμ συνδυάζει αρχειακό υλικό από προπαγανδιστικές ολλανδικές ταινίες της περιόδου 1912-1933, φυσικούς ήχους και εμβόλιμα θραύσματα από την προφορική παράδοση της Ινδονησίας, αναλαμβάνοντας μια διττή αποστολή. Αφενός να φέρει στο φως πολύτιμα τεκμήρια από την άγνωστη καθημερινότητα της εποχής, αφετέρου να φανερώσει τα ιστορικά και πολιτισμικά θεμέλια ενός αποικιοκρατικού αφηγήματος που επιμένει να αρνείται τις χυδαίες καταβολές του.

Το «Workers Leaving the Factory» (1995) του Χαρούν Φαρόκι επανεξετάζει το πολύτιμο αρχειακό υλικό της πιθανότατα πρώτης ταινίας στην ιστορία του σινεμά που προβλήθηκε σε γενικό κοινό  («Η έξοδος από το Εργοστάσιο» των Αδερφών Λυμιέρ), μέσα από ένα σύνθετο και δαιδαλώδες πρίσμα που αναστοχάζεται τις απαρχές και την εξέλιξη του μέσου, θέτοντας μια σειρά από συναρπαστικά ερωτήματα για τη φύση, την ταυτότητα και την εμβέλεια της κινούμενης εικόνας.

O βιρτουόζος του found footage Πέτερ Φόργκακς, στο εμβληματικό «The Maelstrom: A Family Chronicle» (1997), αντιπαραβάλλει τις ευτυχισμένες στιγμές που απαθανατίστηκαν στα home videos μιας οικογένειας Εβραίων στην Ολλανδία, γυρισμένα πριν το Ολοκαύτωμα, με κινηματογραφικά επίκαιρα, χρησιμοποιώντας ως ηχητικό φόντο ραδιοφωνικά αποσπάσματα της εποχής και ένα στοιχειωτικό τζαζ σάουντρακ.
Στο «Εικόνες της Ανατολής: Βάνδαλος Τουρισμός»  (2001), οι Γιερβάντ Τζανικιάν και Άντζελα Ρίτσι Λούκι ανακαλύπτουν στα αρχεία μιας βρετανικής μεγαλοαστικής οικογένειας μια σειρά από φιλμάκια που τράβηξε ένα ζευγάρι στη διάρκεια ενός ταξιδιού στις Ινδίες το 1928 και το 1929 – στο αποκορύφωμα του αγώνα ενάντια στην αποικιοκρατία.

Το  «FILM IST. a Girl & a Gun» (2009) του Γκούσταβ Ντόιτς, χωρισμένο σε πέντε πράξεις και με τίτλο που παραπέμπει στη θρυλική ρήση του Ζαν-Λικ Γκοντάρ για το τι χρειάζεται κανείς για να γυρίσει μια ταινία, συνενώνει κινηματογραφικά θραύσματα από επιστημονικά ντοκιμαντέρ, πρώιμα πορνό και σκηνές από ευρωπαϊκές ταινίες της δεκαετίας του 1930. 

«Η Αυτοβιογραφία του Νικολάε Τσαουσέσκου» (2010) του Αντρέι Ουτζίκα σκιαγραφεί την άνοδο και την πτώση του διαβόητου Ρουμάνου δικτάτορα μέσα από το προπαγανδιστικό υλικό του ζοφερού καθεστώτος που είχε εγκαθιδρύσει, σε ένα τρίωρο δεξιοτεχνικό επίτευγμα μοντάζ και εσωτερικού ρυθμού.

Το «The Three Disappearances of Soad Hosni » (2011) της Ράνια Στεφάν αποτίνει φόρο τιμής στην άλλοτε πλούσια κινηματογραφική παραγωγή της Αιγύπτου, μέσα από μια ανορθόδοξη βιογραφία της "Σταχτοπούτας του αραβικού κινηματογράφου" Σοάντ Χόσνι, η οποία έβαλε τέλος στη ζωή της μόλις στα 49 της χρόνια. 

Το «B-Movie: Lust & Sound in West Berlin» (2015) των Γιοργκ Χόπε, Κλάους Μεκ και Χάικο Λάνγκε μάς μεταφέρει στην καρδιά μιας άγριας και ξέφρενης εποχής, στην πόλη-Μέκκα του ηλεκτρονικού ήχου, που γέννησε το underground. Οδηγός της ταινίας το ανεκτίμητο υλικό του σεσημασμένου μποέμ μουσικόφιλου Μαρκ Ρίντερ, ο οποίος άφησε το swinging Μάντσεστερ και έκανε το Βερολίνο δεύτερο σπίτι του.
Στο ντοκιμαντέρ «Recollection» (2015), ο Παλαιστίνιος δημιουργός Καμάλ Αλτζαφαρί επιστρέφει στη γενέτειρά του, τη Γιάφα, με σκοπό να αναβιώσει την ιστορία ενός τόπου που δεν υπάρχει πια, με πρώτη ύλη τα πλάνα από τις ισραηλινές και αμερικανικές ταινίες που γυρίστηκαν στην περιοχή την περίοδο 1960-1990. 

Με αφηγηματικό άξονα τα πανίσχυρα λόγια του συγγραφέα και στοχαστή Τζέιμς Μπόλντουϊν (1924-1987), μίας από τις πιο χαρισματικές φωνές της «μαύρης διανόησης», και οδηγό το μεθυστικό voice over του Σάμιουελ Λ. Τζάκσον, το υποψήφιο για Όσκαρ «Δεν Είμαι Ο Νέγρος Σου» (2016) του Ραούλ Πεκ ανατέμνει το γενεαλογικό και ανεπούλωτο τραύμα του αφροαμερικανικού πληθυσμού στις ΗΠΑ, φωτίζοντας και αθέατες διαδρομές ενός θεσμικού και εθιμικού ρατσισμού.

H ταινία «Το Μεξικάνικο Μπρέτσελ μου»  (2019) της Νούρια Χιμένεθ συνενώνει τα προσωπικά ημερολόγια της Βίβιαν Μπάρετ με το υποβλητικό οπτικό υλικό του Λέον Μπάρετ από το διάστημα 1940-1960. Στο «State Funeral» (2019) του Σεργκέι Λοζνίτσα παρακολουθούμε σπάνιο και σε μεγάλο βαθμό αδημοσίευτο μέχρι πρότινος αρχειακό υλικό από την κηδεία του Ιωσήφ Στάλιν, στις 5 Μαρτίου 1953 – ένα γεγονός που συγκλόνισε τη Σοβιετική Ένωση και αποτέλεσε την κορύφωση μιας σχεδόν μεταφυσικής προσωπολατρείας. Χρησιμοποιώντας αποσπάσματα από ταινίες της περιόδου 1990-2018, το «Irani Bag» (2020) της Μαριάμ Ταφακόρι ταλαντεύεται ανάμεσα στο κινηματογραφικό δοκίμιο και το σινεφίλ ντοκιμαντέρ, αμφισβητώντας την "αθωότητα" της τσάντας στον ιρανικό κινηματογράφο.

Το «Terra Femme» (2021) της Κόρτνεϊ Στίβενς είναι ένα ιδιόμορφο και υβριδικό κινηματογραφικό δοκίμιο με φεμινιστικούς απόηχους, με πρώτη ύλη μια σειρά από ερασιτεχνικά ταξιδιωτικά ημερολόγια, γυρισμένα από γυναίκες σε διάφορα μέρη του πλανήτη κατά την περίοδο 1920-1950. Η βωβή ταινία «Trains» (2024) του Μασιέτζ Τζ. Ντράιγκας σκιαγραφεί ένα ηχηρό πορτρέτο της ιστορίας, των ελπίδων και του –δυστυχώς επαναλαμβανόμενου– δράματος της Ευρώπης του 20ού αιώνα. 

Επίσης, στο πλαίσιο της συνεργασίας του Φεστιβάλ με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους θα προβληθεί το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «Στοργή στο Λαό» (2013) του Βασίλη Δούβλη. Αντλώντας υλικό από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, το ντοκιμαντέρ διερευνά το "ψαλίδι" στον ελληνικό κινηματογράφο την περίοδο της δικτατορίας (1967-1974). Βασισμένο σε άγνωστα μέχρι τότε αρχεία της Χούντας, τα οποία φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, το ντοκιμαντέρ αποτυπώνει την εγγενή φαιδρότητα της λογοκρισίας αλλά και το ζοφερό κλίμα μιας ολόκληρης εποχής.

Στο πλαίσιο του αφιερώματος θα προβληθεί και μια σειρά από desktop ντοκιμαντέρ, που αποτυπώνουν μια νέα εποχή στο είδος, μετατρέποντας το διαδικτυακό υλικό σε αυτόνομο κινηματογραφικό έργο. Το «Transformers: The Premake» (2014) του Κέβιν Μπ. Λι εμβαθύνει στη σύγχρονη πολιτική της κινούμενης εικόνας, με αντικείμενο μελέτης το μπλοκμπάστερ «Τρανσφόρμερς 4: Εποχή Αφανισμού» (2014). Στο «24 Cinematic Points of View of a Factory Gate in China» (2023) του Ρούι Αν Χο, το υλικό από μια κάμερα που έχει τοποθετηθεί κρυφά στην πύλη ενός κινεζικού εργοστασίου επανανοηματοδοτείται μέσα από την ένταξή του σε μια κινηματογραφική γενεαλογία, με σημείο αφετηρίας την ταινία «Η Έξοδος από το Εργοστάσιο» των αδερφών Λυμιέρ.

Το «Palcorecore» (2023) της Ντάνα Ντάγουντ είναι μια υπνωτιστική μείξη χορού, αρχειακού υλικού και διαδικτυακών βίντεο, η οποία συμπτύσσει παρελθόν και παρόν σε ένα ευρηματικό και παλλόμενο πορτρέτο της παλαιστινιακής καθημερινότητας. Το «Happiness» (2025) του Φιράτ Γιουσέλ καταγράφει τις άυπνες νύχτες μιας ομάδας ακτιβιστών, καθώς παρακολουθούν τις εφιαλτικές ειδήσεις από την Παλαιστίνη και την ευρύτερη περιοχή. 

ΤΑΙΝΙΑ ΛΗΞΗΣ: Με ένα συγκλονιστικό, υποψήφιο για βραβείο Όσκαρ ντοκιμαντέρ θα ολοκληρωθεί το 28ο Διεθνές Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, την Κυριακή 15 Μαρτίου. Το Φεστιβάλ γιορτάζει το σινεμά με τη ζωντανή μετάδοση της τελετής απονομής των βραβείων  Οσκαρ και ένα ολονύχτιο πάρτι στο Ολύμπιον, ωστόσο δεν ξεχνά τη σκληρή πραγματικότητα που κυριαρχεί στον πλανήτη μας τα τελευταία χρόνια. Η βραδιά θα ξεκινήσει με την προβολή της υποψήφιας για Όσκαρ Ντοκιμαντέρ ταινίας «Ο κ. Κανένας Εναντίον του Πούτιν» του Ντέιβιντ Μπόρενσταϊν σε συν-σκηνοθεσία Πάβελ "Πάσα" Ταλάνκιν. 
 
ΑΦΙΣΑ: Ο γνωστός εικαστικός Αλέξανδρος Ψυχούλης υπογράφει την επίσημη αφίσα του 28ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, η οποία απεικονίζει ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπόσημα της Θεσσαλονίκης: το γοητευτικό σκηνικό των γερανών στο Λιμάνι. 
 
28 Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. 5 με 15 Μαρτίου 2026. 

 

εμφάνιση σχολίων