Από το Βυτίο
DOC TV
6 Ιουνίου 2014
Σκόρπια: Ακριβώς όπως στη μπάλα, η ομορφιά βασικά βρίσκεται στο να την κλοτσάς εσύ, να τρέχεις πάνω κάτω εσύ, στο συλλογικό παιχνίδι στο οποίο συμμετέχεις εσύ. Όσο απομακρύνεσαι απ’ το κέντρο του παιχνιδιού, τόσο η ομορφιά μετατρέπεται σε κάτι άλλο, θέαμα, πώρωση, εφημερίδες, πρόεδροι, υποκατάστατο της χαράς. Από την μαγική αίσθηση του κοινού στη συνάντηση απλώς ενός κοινού ξεσπάσματος (ή σε κάποιες περιπτώσεις ενός μίσους. Οι οπαδοί σήμερα είναι περισσότερο αντιολυμπιακοί ή αντιπαναθηναϊκοί παρά κάτι άλλο). Η απόσταση μεγαλώνει ως εξής: απ’ το τάκλιν εντός γηπέδου, στην κερκίδα να δεις φίλους ή διπλανούς αγνώστους, στην οθόνη να δεις άγνωστους, στην οθόνη να δεις διάσημους. Ως γνωστόν η διασημότητα έχει διάφορες ιδιότητες, μία απ’ τις οποίες είναι να αυξάνει αδιάκοπα την απόσταση και να μετατρέπει το παιχνίδι εντέλει σε μουντιάλ του 2014, το οποίο για πρώτη φορά τόσο ισχυρά θέτει το δίλημμα της μη παρακολούθησης. Τουλάχιστον ας φάει η «εθνική ομάδα» τρεις τέσσερις πεντάρες για να χαρούν τα αντιακροδεξιά και ποδοσφαιρικά αισθήματά μας. Η απόσταση που δημιουργεί το παιχνίδι των υπερπλούσιων διάσημων, αναπόφευκτα λοιπόν οδηγεί στη στιγμή που η κορύφωση της καριέρας του έτσι κι αλλιώς αντιπαθή Κριστιάνο Ρονάλντο πάει μαζί με το γκλομπ του βραζιλιάνου μπάτσου. Στην εποχή που οι αντιθέσεις ζωντανεύουν μπροστά μας με τερατώδη συνέπεια, η γιορτή του ποδοσφαίρου (των άλλων) συγκρούεται αληθινά με το παιδί της φαβέλας. Ξέφυγα.
*
Με τον ίδιο περίπου τρόπο, παρακολουθώντας το τζαμ αναρωτήθηκα τί είναι σήμερα άραγε πραγματικά ανατρεπτικό. Μια παράσταση με εμφανώς διαχωρισμένο το κοινό και τον καλλιτέχνη, στην οποία το κείμενο μιλάει για προβλήματα της εποχής και παρακινεί ή επιχειρεί να ξυπνήσει συνειδήσεις, συλλαβίζοντας τη λέξη ανατροπή; Ή μια παράσταση που δεν μιλάει, δεν κυριολεκτεί, αλλά καταργεί την (όποια) εξουσία του καλλιτέχνη, που βάζει το θεατή να παίξει, να χορέψει, να βρεθεί δίπλα στο μουσικό, να παίξει μουσική, να συνδιαμορφώσει;
(Εδώ ο αντίλογος είναι γνωστός, μα καμιά εξουσία δεν ανατρέπεται στ’ αλήθεια. Ακόμη και σε κάτι πραγματικά ανατρεπτικό, όπως ας πούμε το τζαμ, οι θεατές που ανεβαίνουν να χορέψουν δεν είναι όλοι, αλλά κάποιοι άλλοι χορευτές, πρώην και νυν μαθητές χορού κλπ. Ο αληθινά άσχετος, ο αληθινά σοκαρισμένος απ’ την κατάργηση της τάφρου θεατής δεν θα σηκωθεί. Μπορεί να φταίει βέβαια ο θεατής, δεν ξέρω).
*
Όλα τα παραπάνω τα σκέφτομαι, όχι γιατί ξαφνικά αποφάσισα να γίνω δημοσιογράφος του καλλιτεχνικού, ούτε γιατί έχω καμιά γνώση - προφανώς -, αλλά γιατί μου κόλλησαν με ένα άλλο θέμα που συζητιέται πολύ. Η κριτική, απ’ τα αριστερά στα αυτοδιαχειριζόμενα και συνεργατικά εγχειρήματα. Για να ξεμπερδεύουμε, φυσικά, γινόμαστε μάρτυρες, ειδικά στο έδαφος της κρίσης, μιας θεοποίησης κάθε κατάστασης που αυτοαποκαλείται αυτοδιαχειριζόμενη ή συνεργατική. Φυσικά πάνω απ’ τις μισές αυτές περιπτώσεις, απλώς ονομάζονται έτσι χωρίς να είναι ή στην καλύτερη περίπτωση έχουν κάποια λίγα τέτοια στοιχεία.
Αλλά το θέμα μας είναι (κυρίως) άλλο. Η κριτική απ’ τα αριστερά, που νομίζω ότι βλέπω όλο και πιο συχνά, λέει ότι τέτοιου είδους εγχειρήματα κάνουν μια τρύπα στο νερό, είναι μπαλώματα, δεν αμφισβητούν το «σύστημα» στο σύνολό του, δημιουργούν αυταπάτες κλπ κλπ.
Η δημιουργία τέτοιων δομών και οργανώσεων, με τις χοντρές αντιφάσεις τους, τις δυσλειτουργίες και τα όριά τους (;), δημιουργεί εξορισμού ένα ρήγμα, μια διακοπή στο κυρίαρχο φαντασιακό, του αδιάκοπου ανταγωνισμού και της υπερπολύτιμης ατομικότητας. Ακόμη κι αν αποτυγχάνουν παταγωδώς, ακόμη κι αν εκεί μέσα αναπαράγουν τις νοοτροπίες και τις πρακτικές του παλιού (του σημερινού δηλαδή) κόσμου, τελικά κερδίζουν γιατί υπαινίσσονται ότι κανένας δρόμος δεν είναι μονόδρομος και ότι η ζωή δεν πρέπει υποχρεωτικά να είναι μόνο έτσι και όχι αλλιώς. Υπολογίζω ότι ένα αποτυχημένο εγχείρημα αυτό – οργάνωσης και αυτοδιαχείρισης είναι προτιμότερο από ένα εκατομμύριο ακριβή, συμπαγή και αψεγάδιαστα δελτία τύπου όλων των αριστερών κομμάτων. Ή υπολογίζω ότι ένα αποτυχημένο συνεργατικό πείραμα είναι πολυτιμότερο από πεντακόσιες χιλιάδες φοβερές και τρομερές κριτικές του υπάρχοντος μοντέλου.
*
Με άλλα λόγια, η διακοπή της κανονικότητας που συντελείται κάθε φορά που γίνεται μια συνέλευση, κάθε φορά που καταργείται η ιεραρχία στην λήψη μιας απόφασης, κάθε φορά που ένας άνθρωπος υποψιάζεται ότι ο κόσμος μπορεί να ερμηνευτεί ή να βιωθεί διαφορετικά, σημαίνει μια ανυπολόγιστη νίκη.
Για να επιστρέψω στο χορό του Σαββάτου, κάθε φορά που κάποιος σηκωνόταν από την θέση του στο θέατρο, για να βγάλει τα παπούτσια του και να ανέβει στη σκηνή, γινόμαστε μάρτυρες μια μικρής αλλά σπουδαίας νίκης. Ακριβώς όπως η πραγματική μπάλα παίζεται στις φαβέλες και τις αμμουδιές, όπως ο χορός χορεύεται από αυτόν που είδε τον χορευτή και θεώρησε ότι αμέσως μετά η θέση του βρίσκεται πάνω στα ίδια σανίδια, εγκαταλείποντας για λίγο τον ατσαλάκωτο και περίκλειστο εαυτούλη του, όπως ο κόσμος ομορφαίνει κάθε φορά που ένας τύπος μεγαλωμένος από το ελληνικό σχολείο και την ελληνική τηλεόραση δοκιμάζει να ακούσει και να μιλήσει σε μια συνέλευση, εγκαταλείποντας προσωρινά τον ψηφοφόρο εαυτό του που πουλάει κάθε τέσσερα χρόνια την πολιτική του ταυτότητα.
Άλλωστε αν αποδεχτούμε ότι τα αυτοδιαχειριζόμενα εγχειρήματα είναι καταδικασμένα να αποτύχουν στον καπιταλισμό, θα πρέπει ίσως πρώτα να αποδεχτούμε ότι εξίσου, αν όχι διπλά καταδικασμένα στην αποτυχία είναι τα κόμματα που φωνάζουν ανατροπή κοπιάροντας τη λειτουργία, τους κανόνες και τη δομή των κομμάτων που κυβερνούν (ή πλιατσικολογούν) χρόνια τώρα.
*
Όπως και να έχει, ο καπιταλισμός προς το παρόν δεν κινδυνεύει στα σοβαρά, οπότε μπορώ να κάνω χωρίς άγχος για το πόσο ανατρεπτικός είμαι, μια πρόταση. Θα πρότεινα λίγο contact improvisationγια την τελευταία ώρα κάθε σχολικής μέρα και για το πρώτο μισάωρο κάθε συνέλευσης.
*
Ο Ευγένιος, ναι πάλι ο Ευγένιος, έγραφε: Στέκομαι, λοιπόν, εδώ, για λίγο, στη μεγαλοπρεπή απαλοιφή αυτού του δείκτη της σωματικότητας σε όφελος της δυτικοφερμένης αντίληψης ενός σώματος ταυτισμένου με τη μονάδα. Το σώμα σέβεται τώρα την αλλεργική και μυγιάγγιχτη ακεραιότητα που τόσο ένοχα τιμά η κοινωνία στα πανηγύρια των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Διότι όσο πιο αυστηρά μας εκπαιδεύουν στο να είμαστε ακέραιοι αριθμοί, τόσο λιγότερο ανεχόμαστε τον οίκτο για κείνους στους οποίους η ακεραιότητα χρωστάει το ένα από τα δύο χέρια ή και τα δύο.
Εξάλλου, το σώμα ήταν ανέκαθεν το θέατρο του πολέμου μεταξύ αυτών των φοβερών δυνάμεων, της αγάπης και του θυμού, κι έτσι επιτρέπεται να πούμε πως, από τη στιγμή που απαλλοτριώθηκε παύοντας να αποτελεί έδαφος ψυχικής αντήχησης, από τη στιγμή που έγινε αντικείμενο μελέτης, αποκωδικοποίησης, κατακερματισμού, χημικής βελτίωσης και εντέλει κάτι ψηφιακό, κάτι αιθέριο ή αστρικό, εκμηδενίστηκε και το θεμέλιο της συναισθηματικής μας ζωής. Καθώς είναι αδύνατον να μπεις με το σώμα σου στο Διαδίκτυο, το σώμα διώχτηκε από τη σκηνή του ρεαλισμού και λησμονήθηκε. Άστεγο αρχικά, στερημένο στη συνέχεια από την αύρα του, τη σκιά του, τη φωνή του και την κρυφή αλλά ζωηρή του δόνηση όταν ίδρωνε για να πετύχει την αποδοχή, θεωρήθηκε στο τέλος περιττό σαν το βάρος των παχύσαρκων. Το απέσυραν διακριτικά μοιρολογώντας το με τις απειράριθμες τεχνικές λιποαναρρόφησης και ορμονοθεραπείες. Εν ολίγοις, είναι ακριβώς η στιγμή που το σώμα, ως απολεσθέν αντικείμενο, θεοποιείται τοποθετημένο στο κέντρο ενός πανοραμικού πλειστηριασμού. Και ιδού ποιο ήταν εξαρχής το μυστικό της κρεατίνης.
Ετσι, το λεγόμενο υγιές σώμα δεν είναι πλέον ένα Μαντείο αγγιγμάτων και ψηλαφήσεων, αλλά παρίσταται στις συνδιαλλαγές κατακόρυφα σαν συμβολικό πλέγμα καλά τακτοποιημένων δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, εν ολίγοις θωρακίσεων, αμυντικών μηχανισμών, πρόωρων θανάτων της ανιμιστικής τους διαίσθησης. Δεν έχεις καν το δικαίωμα να χτυπήσεις κάποιον φιλικά στην πλάτη, πόσο μάλλον να τον χαστουκίσεις εάν γίνει ασυγχώρητα επιθετικός. Κρίμα, αφού ο τσακωμός ήταν ό,τι πλησιέστερο προς τις απεγνωσμένες εκφορτίσεις της λίμπιντο, όταν ο έρωτας εξακολουθούσε να ισοδυναμεί με αναμονή κάτω από κλειστά παραθυρόφυλλα. Τώρα, το ίδιο το σώμα είναι κλειστό παραθυρόφυλλο κι εμείς κοιτάζουμε από τις γρίλιες.
*
Εν ολίγοις, για αυτό το καλοκαίρι, να παίζουμε μπάλα, να χορεύουμε, να τσουγγρίζουμε ποτήρια ζαλισμένοι άρα λιγότερο μακρινοί, και να αποτυγχάνουμε κάνοντας συνεργατικά πειράματα.
Το Βυτίο
εμφάνιση σχολίων