ΣΙΝΕΜΑ: Οι γυναίκες ΣΙΝΕΦΙΛ του λεωφορείου 678

ΣΙΝΕΦΙΛ Επιστροφή στο σινεμά της Μέσης Ανατολής, αυτή τη φορά λίγο νοτιότερα, στην Αίγυπτο. Καμία άλλη χώρα του αραβικού κόσμου δεν έχει αγαπήσει τον κινηματογράφο όσο αυτή. Από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής του μέχρι και σήμερα, την εποχή των δορυφορικών, διαδικτυακών ή ό,τι άλλων καναλιών, το σινεμά έχει μια ξεχωριστή σχέση στην αιγυπτιακή κουλτούρα μαζικής διασκέδασης. Τροφοδότης εδώ και δεκαετίες, με κινηματογραφικό και τηλεοπτικό πρόγραμμα, ολόκληρου του αραβικού -και όχι μόνο- τόξου, είχε από το ξεκίνημά του υποδειγματικά στούντιο, τεχνικώς άρτια εξοπλισμένα. Εκεί άλλωστε έχουν γίνει και τα εσωτερικά γυρίσματα κάποιων πολύ γνωστών ελληνικών ταινιών, όπως τα «Κυριακάτικο Ξύπνημα» (1954) και «Σάντα Τσικίτα (1953). Πρόκειται για τα περίφημα στούντιο Nahas στη Γκίζα του Καΐρου, σχεδόν δίπλα στις Πυραμίδες, τα οποία άνοιξαν τις πόρτες τους για πρώτη φορά το 1946.

Η τελευταία αιγυπτιακή ταινία που έφτασε στις αίθουσες μας ήταν η μεταφορά του δημοφιλούς, και στη χώρα μας, μυθιστορήματος του Αλάα Αλ-ασουάνι, «Το Μέγαρο Γιακουμπιάν». Γυρισμένο λίγο πριν από την Αραβική Άνοιξη, το «Λεωφορείο 678» του Μοχάμεντ Ντιάμπ γνώρισε την παγκόσμια αναγνώριση κυρίως μετά τα γεγονότα της πλατείας Ταχρίρ. Πρόκειται για την ιστορία τριών γυναικών από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις του Καΐρου, που τις ενώνει η δυσάρεστη εμπειρία της σεξουαλικής παρενόχλησης. Η Σέμπα, μια πλούσια σχεδιάστρια κοσμημάτων, δίνει διαλέξεις, προσπαθώντας να πείσει άλλες γυναίκες να μιλήσουν για το πρόβλημά τους. Η Νέλι, ερασιτέχνης stand up κωμικός και τηλεφωνήτρια, αποφασίζει να γίνει η πρώτη γυναίκα που θα κάνει μήνυση γι’ αυτό που της συνέβη. Και η φτωχικής καταγωγής, Φάιζα, αδυνατώντας να πληρώνει κάθε μέρα ταξί για να πάει στη δουλειά της, αρχίζει να μαχαιρώνει αυτούς που της βάζουν χέρι στα λεωφορεία και γίνεται μύθος για τις γυναίκες και πονοκέφαλος για τον ντετέκτιβ Έσσαμ, ο οποίος προσπαθεί να την εντοπίσει.

Όσοι έχουν δει τον αριστουργηματικό «Κύκλο» (2000) του Τζαφάρ Παναχί, και το συγκινητικό «Η Μέρα που Έγινα Γυναίκα» (2000) της Μαρζί Μακχμαλμπάφ (και τα δύο από το Ιράν) δε θα εκπλαγούν με την τόλμη του νεαρού αιγύπτιου σκηνοθέτη να μιλήσει για ένα θέμα ταμπού στον ισλαμικό κόσμο. Αυτό δε μειώνει τη δύναμη της ταινίας του. Αντίθετα, καταφέρνει για πρώτη φορά σε αιγυπτιακή ταινία να μας μεταδώσει με επιτυχία τη χαώδη αίσθηση και τη ζαλάδα των δρόμων του Καΐρου. Οι σκηνές στα λεωφορεία είναι απόλυτα ρεαλιστικές και δεξιοτεχνικά γυρισμένες.

Στα υπέρ της ταινίας, εκτός από τις ερμηνείες, είναι το ότι αντιμετωπίζει το θέμα της παρενόχλησης σφαιρικά, αποφεύγοντας να ρίξει το ανάθεμα και αφήνοντας τους θεατές να βγάλουν τα δικά τους συμπεράσματα. Πόσο άμοιρο ευθυνών είναι ένα διεφθαρμένο πολιτικό σύστημα ή η παράδοση που θέλει τις γυναίκες υποχείρια και ιδιοκτησία των αντρών τους; Στις περιττές σκηνές του αστυνομικού τμήματος, δεν αποφεύγονται, μέσω των συμπερασμάτων του ντετέκτιβ Έσσαμ, κάποια ψήγματα διδακτισμού, αλλά αυτό δε χαλάει τη γενικά καλή εικόνα: την εικόνα μιας κοινωνίας που χρόνια τώρα βρίσκεται με το ένα πόδι στην Ανατολή και το άλλο στη Δύση. Πολλές και οι διακρίσεις στα φεστιβάλ Σικάγου, Ντουμπάι, Σίντνεϊ, Μοντπελιέ και αλλού.

Και πριν ρίξουμε το κρίμα στο «απολίτιστο» Ισλάμ, ας σκεφτούμε πόσες θυσίες χρειάζεται να κάνει μια γυναίκα και στο δυτικό κόσμο, για να είναι ταυτόχρονα σεξουαλικά επιθυμητή, νοικοκυρά, καλή μάνα, δουλευταρού, καλή στο κρεβάτι ή ό,τι άλλο, κι ας μη δείχνουμε ξαφνιασμένοι που οι περισσότερες «πετυχημένες» γυναίκες υιοθετούν επιθετική, «αρσενική» συμπεριφορά για να καταφέρουν να διατηρήσουν το κύρος τους. Δυστυχώς ή ευτυχώς έχουμε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά μας.


info: «Οι Γυναίκες του Λεωφορείου 678» (“Cairo 678”) -Kοινωνικό. Αίγυπτος 2010. Πρεμιέρα: 18 Απριλίου. Σκηνοθεσία-Σενάριο: Μοχάμεντ Ντιάμπ. Παίζουν: Μπάσσρα, Νέλι Καρίμ, Μαντζέντ Ελ Κενταυάνι, Ναχέντ Ελ Σεμπάι. Διανομή: Film Trade, Spentzos Film.

εμφάνιση σχολίων