Πώς τα εγκαταλελειμμένα χωριά γίνονται «χρυσωρυχεία». Οι ΝΥΤ αφιέρωσαν ένα μεγάλο άρθρο στο ζήτημα με πρωταγωνιστή το παράδειγμα του πριν Jason Lee Beckwith που μαζί με τη σύζυγό του πούλησαν πριν λίγα χρόνια το ξενοδοχείο τους στην Καλιφόρνια και ξεκίνησαν να αναζητούν νέες επενδυτικές ευκαιρίες στον τομέα της φιλοξενίας.
Η αναζήτηση αυτή οδήγησε σε ένα εγκαταλειμμένο χωριό στην Ισπανία με εκκλησία, σχολείο, μπαρ, πισίνα. Το 2024 προχώρησαν στην καταβολή προκαταβολής για την αγορά του χωριού Σάλτο ντε Κάστρο, επενδύοντας περίπου 367.000 δολάρια. Το τίμημα φάνταζε χαμηλό, όμως η πραγματικότητα αποδείχθηκε πιο σύνθετη: η πλήρης ανακαίνιση εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 8 εκατ. δολάρια.
Το φαινόμενο δεν είναι μεμονωμένο. Σε χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ιταλία, η ερήμωση της υπαίθρου έχει αφήσει πίσω της χιλιάδες εγκαταλειμμένους οικισμούς. Πολλοί από αυτούς διατίθενται προς πώληση, συχνά σε τιμές κάτω του 1 εκατ. δολαρίων. Ολόκληρες κοινότητες, που κάποτε έσφυζαν από ζωή, μετατρέπονται σε εμπορεύσιμα ακίνητα, διαθέσιμα στον υψηλότερο πλειοδότη.
Τουριστική αξιοποίηση ή ιδιωτικοποίηση του χώρου; Η πλειονότητα των αγοραστών δεν ενδιαφέρεται για την επανακατοίκηση των χωριών, αλλά για τη μετατροπή τους σε τουριστικά προϊόντα. Πολυτελείς μονάδες φιλοξενίας, εταιρικά retreats, γκέτο πλουσίων του κόσμου, και θεματικοί προορισμοί που αντικαθιστούν τον παραδοσιακό κοινωνικό ιστό.
Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, περίπου το 70% των συναλλαγών αφορά καθαρά επιχειρηματικούς σκοπούς. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει μια σαφή μετατόπιση: από τη χρήση του χώρου ως τόπου ζωής, στη χρήση του ως μηχανισμού παραγωγής εσόδων.
Οι παράγοντες που ενισχύουν το φαινόμενο: Η αύξηση του ενδιαφέροντος, ιδιαίτερα από επενδυτές εκτός Ευρώπης, συνδέεται με συγκεκριμένες εξελίξεις. Η διάδοση του δορυφορικού internet καθιστά εφικτή την παρουσία σε απομακρυσμένες περιοχές, ενώ η υπερτουριστικοποίηση πόλεων όπως η Φλωρεντία και η Βαρκελώνη ωθεί σε αναζήτηση εναλλακτικών προορισμών.
Παράλληλα, οι υψηλές τιμές ακινήτων σε αγορές όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες οδηγούν κεφάλαια προς την ευρωπαϊκή περιφέρεια. Έτσι, οι τοπικές κοινωνίες επηρεάζεται όλο και περισσότερο από εξωγενείς οικονομικές πιέσεις.
Ανάπτυξη ή απώλεια ταυτότητας; Υποστηρικτές αυτής της πρακτικής κάνουν λόγο για «αναζωογόνηση» της υπαίθρου. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Όταν οι χώροι αυτοί λειτουργούν αποκλειστικά για επισκέπτες ή εταιρικές χρήσεις, παραμένουν ουσιαστικά αποκομμένοι από μόνιμους κατοίκους και τοπική ζωή.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον εάν πρόκειται για ανάπτυξη ή για μια νέα μορφή αποικιοκρατίας; Σε κάθε περίπτωση, η πώληση ολόκληρων χωριών δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη επενδυτική τάση. Αντανακλά μια βαθύτερη μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον χώρο, την κοινότητα και, τελικά, την ίδια την έννοια του τόπου.
Με πληροφορίες από την εφημερίδα NYT, Global Property Guide, Idealista