«Θέλω να δημιουργώ θέατρο που το νιώθουν οι άνθρωποι, όχι θέατρο που το καταλαβαίνουν. Θέλω να φανταστείτε τις δικές σας ιστορίες, να δείτε τη δική σας ζωή και έπειτα να ζήσετε μαζί με αυτό».
Ο ελληνοαλβανός σκηνοθέτης Μάριο Μπανούσι τιμήθηκε με τον Αργυρό Λέοντα στο 54ο Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου της Βενετίας. Η παρουσίαση του έργου του αναμένεται το καλοκαίρι, με την τριλογία Romance Familiare στο πλαίσιο της επίσημης διοργάνωσης του Biennale Teatro (7 - 21 Ιουνίου 2026). «Το θέατρο του Μπανούσι, τόσο άμεσα οικείο και βαθιά ριζωμένο στη βαλκανική κουλτούρα, γνωρίζει επίσης πώς να είναι ευφυώς πολιτικό, ένα αιχμηρό πλήγμα στις αντιφάσεις της εποχής μας».
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του φεστιβάλ Willem Dafoe αναλύει το σκεπτικό του βραβείου και αναφέρεται στην αυτοβιογραφική αφήγηση του Μπανούσι, η οποία διατρέχει το πένθος, τον θρήνο, την απουσία και τις οικογενειακές παραδόσεις. Όπως σημειώνει, ο σκηνοθέτης έχει διαμορφώσει μια ποιητική και ελλειπτική γλώσσα, «φτιαγμένη περισσότερο από σιωπές παρά από λέξεις», που παραμένει, ωστόσο, βαθιά υποβλητική και επώδυνα επικοινωνιακή.
«Με τη σχεδόν αυτοβιογραφική του αφήγηση, που διατρέχει τις εμπειρίες του πένθους, του θρήνου, της απουσίας και των οικογενειακών παραδόσεων, ο Μάριο Μπανούσι, αποκαλύπτεται μέσα από την ποιητική, ελλειπτική του γλώσσα, φτιαγμένη περισσότερο από σιωπές παρά από λέξεις, ωστόσο βαθιά υποβλητική και επώδυνα επικοινωνιακή. Η μνήμη, οι καθημερινοί ήχοι και τα μικρά πράγματα της ζωής αποτελούν τους ακρογωνιαίους λίθους γύρω από τους οποίους τελούνται οικείες αλλά ταυτόχρονα κοινές, καθολικές τελετουργίες.
Αναμνήσεις, όνειρα, συνύπαρξη και απώλεια ξεδιπλώνονται μέσα από ακολουθίες πράξεων που μοιάζουν μόνο φαινομενικά απλές, αλλά στην πραγματικότητα —ανάμεσα σε έναν ριζικό ρεαλισμό και προοπτικές πτήσεις προς αφηρημένες διαστάσεις— ανοίγουν σε συμβολικά ταξίδια στα αρχέτυπα του ανθρώπινου. Το θέατρο του Μπανούσι, τόσο άμεσα οικείο και βαθιά ριζωμένο στη βαλκανική κουλτούρα, γνωρίζει επίσης πώς να είναι ευφυώς πολιτικό, ένα αιχμηρό πλήγμα στις αντιφάσεις της εποχής μας».
Ο Μάριο Μπανούσι, που μεγάλωσε στην Αλβανία μέχρι την ηλικία των έξι ετών πριν επιστρέψει στην Ελλάδα, όπου γεννήθηκε το 1998, αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Έκανε το σκηνοθετικό του ντεμπούτο με το Ragada, το οποίο δημιουργήθηκε και παρουσιάστηκε μέσα σε ιδιωτικό διαμέρισμα κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου της Ελλάδας, που παρακολούθησε την τελευταία ημέρα της παράστασης, τον προσκάλεσε αργότερα σε συνεργασία. Αυτό οδήγησε στη δημιουργία του επόμενου έργου του, Goodbye, Lindita. Αν και αρχικά είχε προγραμματιστεί για τρίμηνη παρουσίαση, το έργο παρέμεινε στο ρεπερτόριο του Εθνικού Θεάτρου για τρία χρόνια, γνωρίζοντας μεγάλη κριτική και εμπορική επιτυχία, πριν ξεκινήσει περιοδεία σε όλο τον κόσμο. Το τρίτο μέρος της τριλογίας, Taverna Miresia, που απέσπασε εξαιρετικές κριτικές στα σημαντικότερα φεστιβάλ διεθνώς, γνώρισε αντίστοιχη απήχηση.
Όπως δήλωσε ο ίδιος στους New York Times: «Θέλω να δημιουργώ θέατρο που το νιώθουν οι άνθρωποι, όχι θέατρο που το καταλαβαίνουν. Θέλω να φανταστείτε τις δικές σας ιστορίες, να δείτε τη δική σας ζωή και έπειτα να ζήσετε μαζί με αυτό».
«Κανείς στις ΗΠΑ δεν δημιουργεί κάτι παρόμοιο»: Ο σκηνοθέτης παρουσίασε αυτόν το μήνα το έργο «Mami» στη Νέα Υόρκη, όπου άνοιξε το φεστιβάλ Under the Radar ενώ παίχτηκε και στο N.Y.U. Skirball. Το έργο υπήρξε μία από τις επιτυχίες του Φεστιβάλ της Αβινιόν στη Γαλλία πέρυσι. Ο Τζέι Γουέγκμαν, εκτελεστικός διευθυντής του N.Y.U. Skirball, δήλωσε πως είχε δει το «Mami», το οποίο ανατέθηκε και παρήχθη από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση στην Αθήνα πέρυσι, και ότι τον εντυπωσίασε το γεγονός πως κανείς στις ΗΠΑ δεν δημιουργεί κάτι παρόμοιο: χωρίς κείμενο, βασισμένο στην εικόνα, μυστηριώδες.
Το «Mami» είναι η τέταρτη δουλειά του 26χρονου Μπανούσι και η πρώτη του που ταξιδεύει στη Βόρεια Αμερική. «Οι λέξεις μπορούν να περιορίσουν τα πράγματα. Για μένα, αυτός ο τρόπος δουλειάς ανοίγει περισσότερες δυνατότητες, περισσότερη φαντασία, περισσότερες εικόνες, περισσότερους τρόπους έκφρασης των συναισθημάτων, περισσότερες ιστορίες». δήλωσε ο Μπανούσι στους ΝΥΤ.;
«Νιώθω περισσότερο Έλληνας. Όμως η Αλβανία είναι πολύ σημαντική για μένα και πολλές από τις εικόνες στο έργο μου προέρχονται από τα παιδικά μου χρόνια εκεί, ζώντας στην ύπαιθρο με τους παππούδες μου. Οι δρόμοι δεν ήταν ασφαλτοστρωμένοι, όλη η οικογένεια ήταν κοντά και η γιαγιά μου μαγείρευε συνεχώς. Κάποιες φορές δεν είχαμε ηλεκτρικό και ανάβαμε κεριά — ήταν σαν να ζεις σε παραμύθι. Είναι ένας κόσμος που δεν βρίσκεται πουθενά: σκόνη, φως, ένα μικρό σπίτι, μια οικογένεια, οι ιστορίες τους».